ปลูกกระดูกฟัน

หลายคนที่ต้องใส่รากฟันเทียม ซึ่งเกิดจากการสูญเสียฟันซี่สำคัญ ๆ ที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิต อาจเคยได้ยินมาว่าต้องปลูกกระดูกก่อน และรู้สึกกังวลว่าจะต้องมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม ขั้นตอนจะยุ่งยากหรือใช้เวลานานเกินไป หากต้องการจะใส่รากฟันเทียมโดยไม่ปลูกกระดูกฟันก่อนได้หรือไม่ ข่าวดีคือ ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นจะต้องปลูกกระดูกฟันก่อนทำรากฟันเทียม เพราะความจริงแล้ว การปลูกกระดูกฟันเป็นหัตถการที่ช่วยเสริมทำให้รากฟันเทียมแข็งแรง ใช้งานได้ยาวนาน และปลอดภัยในระยะยาว ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสภาพช่องปากของแต่ละคนว่าเหมาะสมกับการใส่รากฟันเทียมหรือไม่

บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักการปลูกกระดูกฟันให้ลึกยิ่งขึ้น ใครจำเป็นหรือไม่จำเป็นต้องปลูกกระดูกฟัน ต้องใช้เวลากี่เดือนในการทำ เพื่อช่วยในการตัดสินใจรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ปลูกกระดูกฟันคืออะไร?

ปลูกกระดูกฟัน (Bone Grafting) คือ หัตถการทางทันตกรรมที่จะช่วยเสริมปริมาณหรือความหนาแน่นของกระดูกรองรับฟันในบริเวณที่เคยถอนไปแล้วมีกระดูกยุบหรือบางลง เพื่อเตรียมพื้นที่ให้เหมาะสมสำหรับการใส่รากฟันเทียมต่อไป

กระดูกที่ใช้ปลูกอาจเป็น กระดูกสังเคราะห์จากสิ่งมีชีวิตอื่น (Xenograft) กระดูกจากมนุษย์ อื่น (Allograft) กระดูกจากตนเอง (Autogenous graft)หรือกระดูกจากแหล่งอื่นที่ผ่านการเตรียมอย่างปลอดภัย โดยทันตแพทย์จะเลือกชนิดของกระดูกให้เหมาะกับสภาพกระดูกและแผนการรักษาของแต่ละบุคคล

ทำไมต้องปลูกกระดูกฟัน จำเป็นหรือไม่?

การปลูกกระดูกก่อนใส่รากฟันเทียม จำเป็นหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับสภาพกระดูกขากรรไกรของแต่ละคน

โดยทั่วไป การใส่รากฟันเทียมจำเป็นต้องอาศัยกระดูกขากรรไกรที่มีปริมาณ ความสูง และความหนาแน่นเพียงพอ เพื่อให้รากฟันเทียมสามารถยึดเกาะได้อย่างมั่นคง หากกระดูกมีปริมาณน้อยเกินไป บางลง หรือมีการสลายตัวตามระยะเวลา อาจทำให้การยึดของรากฟันเทียมไม่แข็งแรงเท่าที่ควร

ดังนั้น ก่อนวางแผนการรักษา ทันตแพทย์จะตรวจประเมินสภาพกระดูกขากรรไกรจากภาพเอกซเรย์หรือ CT Scan เพื่อดูว่ากระดูกบริเวณที่จะฝังรากฟันเทียมมีความเหมาะสมหรือไม่ หากพบว่าปริมาณกระดูกไม่เพียงพอ การปลูกกระดูกก่อน หรือทำร่วมกับการฝังรากฟันเทียม จะช่วยเพิ่มปริมาณและความแข็งแรงของกระดูก ทำให้รากฟันเทียมสามารถยึดติดได้ดี และส่งผลให้การใช้งานมีประสิทธิภาพในระยะยาวมากขึ้น โดยการปลูกกระดูกฟันมักจำเป็นในกรณีต่อไปนี้

1. กระดูกขากรรไกรบางหรือเตี้ยเกินไป 

หากกระดูกมีความหนาหรือความสูงไม่เพียงพอ รากฟันเทียมจะไม่สามารถยึดแน่นได้อย่างมั่นคง การปลูกกระดูกจะช่วยเพิ่มปริมาณกระดูกให้เหมาะสมและลดความเสี่ยงของการหลุดในอนาคต

2. ถอนฟันมานาน จนกระดูกยุบตัวชัดเจน 

การปล่อยช่องว่างฟันไว้นานหลายเดือนหรือหลายปี จะทำให้กระดูกบริเวณนั้นยุบตัวลงอย่างต่อเนื่อง เมื่อปริมาณกระดูกลดลงมาก การปลูกกระดูกจึงเป็นขั้นตอนจำเป็นก่อนการใส่รากฟันเทียม

3. มีประวัติโรคเหงือกหรือกระดูกอักเสบ 

โรคเหงือกและโรคปริทันต์มีส่วนในการทำลายกระดูกบริเวณรอบฟันอย่างช้า ๆ แม้จะรักษาการอักเสบแล้ว แต่กระดูกที่สูญเสียไปอาจไม่เพียงพอสำหรับการรองรับรากฟันเทียม จึงจำเป็นต้องปลูกกระดูกเพิ่มเติม

4. ต้องการใส่รากฟันเทียมในตำแหน่งที่รับแรงบดเคี้ยวสูง 

ตำแหน่งฟันกรามซึ่งต้องรับแรงเคี้ยวมาก ต้องการกระดูกที่แข็งแรงและมีปริมาณเพียงพอ การปลูกกระดูกจะช่วยเพิ่มความมั่นคงและยืดอายุการใช้งานของรากฟันเทียมได้

ข้อดีและข้อจำกัดของการปลูกกระดูกฟัน

หากมีความจำเป็นที่จะต้องปลูกกระดูกฟัน ดังสาเหตุข้างต้นแล้ว ทีนี้มาดูกันถึงข้อดีและข้อจำกัดต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นเมื่อปลูกกระดูกฟันกัน

ข้อดีของการปลูกกระดูกฟัน	ข้อจำกัดของการปลูกกระดูกฟัน
ช่วยเพิ่มความแข็งแรงและความมั่นคงของรากฟันเทียม ทำให้รากฟันยึดแน่นกับกระดูกขากรรไกรและสามารถรับแรงบดเคี้ยวได้อย่างมีประสิทธิภาพลดความเสี่ยงของรากฟันเทียมหลุดหรือไม่ยึด เพราะมีปริมาณและความหนาแน่นเพียงพอช่วยให้รูปหน้าและโครงสร้างขากรรไกรดูเป็นธรรมชาติ ช่วยพยุงเนื้อเยื่อรอบ ๆ ฟันและใบหน้า ลดปัญหาใบหน้าตอบหรือโครงหน้าที่เปลี่ยนไปจากการสูญเสียฟัน	ใช้ระยะเวลานานในการฟื้นฟู หลังการปลูกกระดูก เพื่อให้กระดูกเชื่อมตัวและแข็งแรงก่อนใส่รากฟันเทียม ต้องดูแลหลังทำอย่างเคร่งครัด เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อหรือกระดูกไม่เชื่อมตัวอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

การปลูกกระดูกฟันใช้เวลากี่เดือน?

ระยะเวลาฟื้นฟูหลังการปลูกกระดูกฟันไม่ได้เท่ากันในทุกคน ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ปริมาณกระดูกที่ต้องปลูก ชนิดของกระดูกที่ใช้ ตำแหน่งที่ทำ และการฟื้นตัวของร่างกายแต่ละบุคคล ทันตแพทย์จะประเมินระยะเวลาที่เหมาะสมก่อนวางแผนใส่รากฟันเทียม

หากเป็นการปลูกกระดูกในปริมาณเล็กน้อย เช่น กรณีที่กระดูกยุบไม่มาก หรือเป็นการเสริมกระดูกเฉพาะจุด ทันตแพทย์มักสามารถ ปลูกกระดูกพร้อมกับการฝังรากฟันเทียมได้ในครั้งเดียว เพื่อลดระยะเวลาการรักษา หลังจากนั้นกระดูกจะค่อย ๆ เชื่อมตัวและยึดติดกับรากเทียมตามธรรมชาติ จนแข็งแรงเพียงพอสำหรับขั้นตอนการใส่ครอบฟันในลำดับถัดไป

หากปลูกกระดูกปริมาณมาก หรือเป็นบริเวณที่กระดูกยุบตัวมาก มีกระดูกอักเสบชัดเจน อาจต้องใช้เวลาฟื้นฟูนานขึ้น ประมาณ 3-8 เดือน เพื่อให้กระดูกใหม่รวมตัวกับกระดูกเดิมอย่างสมบูรณ์

หลังจากกระดูกเชื่อมตัวดีและมีความแข็งแรงเพียงพอแล้ว จึงสามารถใส่รากฟันเทียมได้อย่างปลอดภัย 

5 วิธีการดูแลตัวเองหลังปลูกกระดูกฟัน

หลังการปลูกกระดูก คนไข้ควรจะดูแลตัวเองตามที่ทันตแพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัด เพราะหากดูแลได้ไม่ดี อาจะเสี่ยงต่อการที่กระดูกไม่เชื่อมกัน หรืออาจส่งผลถึงการติดเชื้อได้อีกด้วย ซึ่งวิธีการดูแลตัวเองหลังปลูกกระดูกเบื้องต้นหลังการปลูกกระดูก มีดังนี้

1. หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารแข็งในบริเวณที่ทำ 

ในช่วงแรกหลังการปลูกกระดูก ควรหลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารแข็ง เหนียว หรือกรุบกรอบในบริเวณที่ทำ เพื่อป้องกันแรงกดที่อาจรบกวนการเชื่อมตัวของกระดูก แนะนำให้เลือกทานเฉพาะอาหารอ่อน เคี้ยวง่าย หรือเคี้ยวด้วยกรามอีกด้านหนึ่งแทน

2. งดสูบบุหรี่และงดการดื่มแอลกอฮอล์ 

การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดและกระบวนการซ่อมแซมของกระดูก เพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อและกระดูกไม่เชื่อมตัวตามที่ควร จึงควรงดอย่างน้อยในช่วงพักฟื้นตามคำแนะนำของทันตแพทย์

3. รับประทานยาตามที่แพทย์สั่งอย่างครบถ้วน 

ยาที่แพทย์สั่ง เช่น ยาฆ่าเชื้อ ยาลดอักเสบ หรือยาแก้ปวด ควรรับประทานให้ครบและตรงเวลา เพื่อช่วยควบคุมการอักเสบ ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ และบรรเทาอาการต่าง ๆ หลังทำ

4. ทำความสะอาดช่องปากอย่างอ่อนโยน 

ควรแปรงฟันอย่างเบามือ หลีกเลี่ยงการแปรงหรือถูแรง ๆ บริเวณที่ปลูกกระดูก และอาจใช้น้ำยาบ้วนปากตามที่แพทย์แนะนำ เพื่อช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียโดยไม่รบกวนแผล

5. มาพบทันตแพทย์ตามนัดเพื่อติดตามผล 

การมาตรวจตามนัดเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินการเชื่อมตัวของกระดูก ตรวจหาภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ระยะแรก และวางแผนขั้นตอนถัดไปได้อย่างเหมาะสม

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปลูกกระดูกฟัน

Q1: ทำไมกระดูกฟันถึงยุบ จนจำเป็นต้องปลูกกระดูก

ตอบ : กระดูกรองรับฟันเป็นกระดูกที่ต้องอาศัยแรงกระตุ้นจากการเคี้ยว เพื่อคงความแข็งแรงและปริมาตรไว้ เมื่อมีฟันอยู่ รากฟันจะทำหน้าที่ส่งแรงจากการเคี้ยวอาหารลงไปยังกระดูก ช่วยกระตุ้นการสร้างและคงสภาพของกระดูกอย่างต่อเนื่อง

แต่หลังจากการถอนฟัน บริเวณนั้นจะไม่เหลือรากฟันคอยรับแรงอีกต่อไป ส่งผลให้กระดูกขากรรไกรเริ่มยุบตัวลงตามธรรมชาติ กระบวนการนี้อาจเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ แต่ต่อเนื่อง โดยเฉพาะในผู้ที่ปล่อยช่องว่างฟันไว้นานหลายเดือนหรือหลายปี

สาเหตุที่พบบ่อยของกระดูกฟันยุบ ได้แก่

• ถอนฟันแล้วไม่ได้ใส่รากฟันเทียมทันที ปล่อยช่องว่างไว้นาน จนกระดูกจะไม่ได้รับแรงกระตุ้นจากการใช้งาน 
• ใส่ฟันปลอมหรือสะพานฟันเป็นเวลานาน ซึ่งไม่ได้ช่วยกระตุ้นกระดูกเหมือนรากฟันธรรมชาติหรือรากฟันเทียม
• เป็นโรคเหงือกอักเสบหรือโรคปริทันต์ ซึ่งส่งผลให้กระดูกอักเสบ ค่อย ๆ ถูกทำลาย 
• การติดเชื้อบริเวณรากฟันเดิม หรือเป็นฝีเรื้อรัง อาจทำให้กระดูกบริเวณนั้นถูกทำลาย

เมื่อกระดูกมีปริมาณไม่เพียงพอ การใส่รากฟันเทียมโดยไม่ปลูกกระดูก อาจทำให้ต้องเลือกใช้ รากฟันเทียมขนาดเล็กกว่าที่เหมาะสม ตามสภาพกระดูกที่ฝ่อลีบอยู่ ส่งผลให้รากฟันเทียมที่ได้ ผอมบางหรือสั้นกว่าที่ควรจะเป็นสำหรับการรับแรงบดเคี้ยว จึงอาจไม่แข็งแรงหรือรองรับแรงใช้งานได้ดีเท่ารากฟันเทียมที่มีขนาดเหมาะสมกับตำแหน่งนั้น

Q2: ทุกคนที่ใส่รากฟันเทียม จำเป็นต้องปลูกกระดูกฟันหรือไม่?

ตอบ : ไม่จำเป็นเสมอไป ขึ้นอยู่กับปริมาณและความอวบลึกของกระดูกเดิม หากปริมาณกระดูกเดิมเพียงพออยู่แล้วก็อาจไม่ต้องปลูกกระดูกฟันเพิ่ม ทั้งนี้การพิจารณาว่าควรปลูกกระดูกฟันหรือไม่ ต้องให้ทันตแพทย์เป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคลเท่านั้น

Q3: ถ้าไม่อยากปลูกกระดูกฟัน จะใส่รากฟันเทียมได้ไหม?

ตอบ : สามารถใส่รากฟันเทียมได้เช่นกัน แต่ในกรณีที่กระดูกไม่เพียงพอ รากฟันเทียมที่ใช้มักต้องมีขนาดเล็กหรือสั้นกว่าที่เหมาะสม จึงอาจรองรับแรงบดเคี้ยวได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

อย่างไรก็ตาม หากมีข้อจำกัดบางประการและผู้ป่วยยอมรับการรักษาที่อาจไม่ใช่ทางเลือกที่ดีที่สุดได้ การใส่รากฟันเทียมก็ยังถือว่า มีประสิทธิภาพในการใช้งานดีกว่าฟันปลอมแบบถอดได้

ทั้งนี้ หากทันตแพทย์ประเมินแล้วว่าจำเป็นต้องปลูกกระดูกก่อนการฝังรากฟันเทียม การรักษาตามขั้นตอนดังกล่าวจะช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่แข็งแรงและเหมาะสมต่อสุขภาพช่องปากในระยะยาวมากกว่า

Q4: ปลูกกระดูกฟันเจ็บไหม?

ตอบ : ระหว่างทำจะไม่เจ็บเนื่องจากมีการใช้ยาชา หลังทำอาจมีอาการบวมตึงเล็กน้อย ซึ่งมักดีขึ้นภายในไม่กี่วัน

Q5: ปลูกกระดูกฟันแล้วใส่รากฟันเทียมเลยได้ไหม?

ตอบ : เคสทั่วไปที่ไม่ซับซ้อนสามารถทำพร้อมกันได้ แต่กรณีซับซ้อน เช่น ยกไซนัส กระดูกอักเสบ หรือฝังรากเทียมพร้อมกันหลายซี่ ควรรอให้กระดูกเชื่อมตัวก่อน ทั้งนี้ควรให้ทันตแพทย์เป็นผู้ประเมิน

Q6: การปลูกกระดูกฟันอยู่ได้นานแค่ไหน?

ตอบ : หากดูแลดีและไม่มีภาวะแทรกซ้อน กระดูกที่ปลูกสามารถอยู่ได้นานและรองรับรากฟันเทียมได้ตลอดอายุการใช้งาน

สรุป

การปลูกกระดูกฟันเป็นขั้นตอนสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการใส่รากฟันเทียม ในกรณีที่กระดูกไม่เพียงพอ ซึ่งความจำเป็นในการปลูกกระดูกฟันนั้นก็ขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์ แม้จะต้องใช้เวลา การดูแลเพิ่มเติมเป็นพิเศษ และอาจมีค่าใช้จ่ายที่สูงกว่าการใส่รากฟันเทียมเพียงอย่างเดียว แต่การปลูกกระดูกฟันจะช่วยเพิ่มโอกาสความสำเร็จของการรักษา และยังลดความเสี่ยงที่จะเกิดโรคแทรกซ้อนต่าง ๆ ได้อีกด้วย

ดังนั้น เพื่อการรักษาในระยะยาว การประเมินและวางแผนร่วมกับทันตแพทย์ตั้งแต่ต้น และทำตามที่ทันตแพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัด ก็จะช่วยให้ผลลัพธ์การรักษาออกมามีประสิทธิภาพ ปลอดภัยและคุ้มค่าที่สุด

ที่ Belix Dental Clinic มีทีมทันตแพทย์ที่ให้ความสำคัญกับการประเมินโครงสร้างกระดูกขากรรไกรอย่างละเอียด พร้อมวางแผนการปลูกกระดูกและการรักษารากฟันเทียมแบบเฉพาะบุคคล เพื่อเสริมความมั่นคงของรากเทียมและช่วยให้ผลลัพธ์การรักษามีความแข็งแรง สวยงาม และใช้งานได้อย่างยาวนาน

👩‍⚕️ Expert Insight by ทพญ.พิชญา วัฒนไกร

การปลูกกระดูกก่อนใส่รากฟันเทียม จำเป็นหรือไม่? ลองนึกภาพแบบง่าย ๆ

• การปลูกกระดูก = การถมที่
• การใส่รากฟันเทียม = การปลูกบ้านหลังใหม่

ก่อนจะสร้างบ้าน เรามักต้องดูก่อนว่าพื้นดินมีปริมาณและความแข็งแรงเพียงพอหรือไม่ หากดินทรุด บาง หรือไม่แน่นพอ การถมที่ก่อนก็จะช่วยให้สามารถสร้างบ้านได้อย่างมั่นคง แข็งแรง และรองรับโครงสร้างได้ดีในระยะยาว

ในทางทันตกรรมก็เช่นเดียวกัน ความจำเป็นในการปลูกกระดูกจะขึ้นอยู่กับปริมาณ ความสูง และความหนาแน่นของกระดูกขากรรไกรในตำแหน่งที่จะใส่รากฟันเทียม ทันตแพทย์จะประเมินจากภาพเอกซเรย์หรือ CT Scan เพื่อดูว่ากระดูกมีเพียงพอสำหรับการยึดรากฟันเทียมหรือไม่ หากกระดูกมีปริมาณไม่เพียงพอ การปลูกกระดูกก่อน หรือทำพร้อมกับการฝังรากฟันเทียม ก็เปรียบเสมือนการถมที่ เพื่อเตรียมพื้นฐานให้พร้อมสำหรับ “บ้านหลังใหม่” ที่แข็งแรง มั่นคง และสามารถใช้งานได้ดีในระยะยาว

📣หากคุณต้องการปลูกกระดูกฟันเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับรากฟันเทียม ทีมทันตแพทย์ของ Belix Dental สาขาหลังสวน–ร่วมฤดี ใกล้ BTS เพลินจิต พร้อมประเมินปริมาณกระดูกด้วย 3D Digital CT Scan และวางแผนการเสริมกระดูกอย่างแม่นยำเพื่อเพิ่มโอกาสความสำเร็จของการรักษา

👉 นัดปรึกษาเพื่อประเมินแผนการรักษาเฉพาะบุคคลได้เลยวันนี้

⏰ เปิดทำการทุกวัน เวลา 10.00–20.00 น.
📍 พิกัดคลินิก : https://maps.app.goo.gl/m1LHmtfitXLkKobk8
📞โทร : 094-982-6268

ข้อมูลทางการแพทย์ในบทความนี้ ได้รับการตรวจสอบโดย

ทพญ. พิชญา วัฒนไกร
ทันตแพทย์ด้านจัดฟัน, Invisalign Platinum Provider และผู้ก่อตั้ง Belix Dental