Skip to main content

ฟันผุ

เขียนโดย Belixdental

ฟันผุ เป็นปัญหาสุขภาพช่องปากที่ไม่ได้พบแค่เด็กเท่านั้น แต่พบได้ในทุกเพศทุกวัย ฟันผุมักเป็นปัญหาที่หลาย ๆ คนมองข้ามไป อาจเพราะฟันผุเป็นเพียงรูเล็ก ๆ บนฟัน หรือบางครั้งเมื่อไม่มีอาการปวดฟันก็ไม่จำเป็นต้องรักษา แต่จริง ๆ แล้ว หากฟันผุลุกลามจนเกิดเป็นโพรงแล้ว โครงสร้างฟันที่สูญเสียไปจะไม่สามารถกลับคืนเองได้ และหากไม่ได้รับการรักษา รอยผุอาจลุกลามลึกขึ้นจนทำให้ปวดฟัน ติดเชื้อ หรือสูญเสียฟันได้ NIDCR ↗

ดังนั้น หากเราคอยสังเกตช่องปากอยู่เป็นประจำ รู้ตัวตั้งแต่ในระยะเริ่มต้น ก็จะช่วยให้การรักษาฟันผุง่ายขึ้น และจะช่วยรักษาฟันให้อยู่กับเราไปได้นาน ๆ

ฟันผุคืออะไร?

สรุปสั้น ๆ: ฟันผุเกิดจากอะไร?

ฟันผุเกิดจากกระบวนการที่คราบจุลินทรีย์ (Dental Plaque/Biofilm) ใช้น้ำตาลจากอาหารแล้วสร้างกรด ทำให้ฟันสูญเสียแร่ธาตุ หากกระบวนการนี้เกิดขึ้นซ้ำ ๆ และการคืนแร่ธาตุไม่สมดุล รอยผุอาจลุกลามและพัฒนาเป็นโพรงฟันผุได้

ฟันผุระยะเริ่มต้นที่ยังไม่เป็นโพรง อาจสามารถหยุดการดำเนินของรอยผุหรือเกิดการคืนแร่ธาตุ (Remineralization) ได้ด้วยการดูแลที่เหมาะสมและการได้รับฟลูออไรด์ แต่เมื่อฟันผุพัฒนาเป็น โพรงแล้ว โครงสร้างฟันที่สูญเสียไปจะไม่สามารถกลับคืนเอง และอาจจำเป็นต้องได้รับการอุดฟันหรือการรักษาอื่นตามความลึกและสภาพของฟัน

ฟันผุ (Dental Caries) คือโรคที่เกิดจากคราบจุลินทรีย์หรือไบโอฟิล์ม (Dental Plaque/Biofilm) ร่วมกับการได้รับน้ำตาลและแป้งบ่อย ๆ ทำให้แบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์สร้างกรดที่ทำให้แร่ธาตุในโครงสร้างฟันสูญเสียไป หากกระบวนการนี้เกิดขึ้นซ้ำ ๆ และการคืนแร่ธาตุไม่สมดุล รอยผุจะค่อย ๆ ลุกลามจากผิวฟันเข้าสู่ชั้นลึกของฟัน และอาจพัฒนาเป็นโพรงฟันผุได้

ฟันผุสามารถเกิดได้ทุกวัย และความเสี่ยงแตกต่างกันในแต่ละคน โดยมีปัจจัยร่วม เช่น ความถี่ในการรับประทานน้ำตาล สุขอนามัยช่องปาก ปริมาณน้ำลาย การได้รับฟลูออไรด์ และประวัติฟันผุเดิม

สาเหตุหลักของฟันผุ

  • ทำความสะอาดช่องปากไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะบริเวณซอกฟัน
  • รับประทานอาหาร เช่น ขนมหวาน น้ำอัดลม หรือ รับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลบ่อย ๆ
  • มีคราบจุลินทรีย์สะสม โดยเฉพาะบริเวณที่ทำความสะอาดได้ยาก เช่น บริเวณซอกฟัน
  • มีน้ำลายน้อยหรือมีภาวะปากแห้ง ซึ่งลดความสามารถในการป้องกันฟันผุ
  • มีความเสี่ยงต่อฟันผุสูง และไม่ได้รับการตรวจประเมินหรือป้องกันตามความเหมาะสม

วิธีสังเกตว่าตัวเองอาจมีฟันผุ

ฟันผุในระยะแรกอาจยังไม่ทำให้รู้สึกปวดหรือเสียวฟัน โดยเฉพาะรอยผุบริเวณซอกฟันหรือใต้ขอบเหงือกที่สังเกตเห็นได้ยาก การใส่ใจความเปลี่ยนแปลงของฟันจึงช่วยให้รู้ว่าควรไปพบทันตแพทย์เมื่อใด ทั้งนี้ การสังเกตด้วยตัวเองไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีฟันผุหรือรอยผุลึกมากน้อยเพียงใด

สัญญาณที่ควรสังเกต ได้แก่

  • ผิวฟันมีสีเปลี่ยนไป เช่น มีจุดขาวขุ่น จุดสีน้ำตาล หรือจุดดำที่ไม่เคยมีมาก่อน
  • เห็นรูหรือรอยผิดปกติบนผิวฟัน หรือมีอาหารติดบริเวณเดิมซ้ำ ๆ
  • เสียวฟันเมื่อกินของหวาน ของเย็น หรือของร้อน
  • เจ็บหรือเสียวฟันขณะกัดหรือเคี้ยวอาหาร
  • ปวดฟันขึ้นมาเอง แม้ไม่ได้กินอาหารหรือดื่มเครื่องดื่มที่กระตุ้นอาการ

หากเคยมีฟันผุหรืออุดฟันมาก่อน ควรใส่ใจความผิดปกติบริเวณนั้นร่วมด้วย และแจ้งประวัติให้ทันตแพทย์ทราบเมื่อตรวจสุขภาพช่องปาก

สิ่งสำคัญคือ “ไม่ปวด ไม่ได้แปลว่าไม่มีฟันผุ” เพราะรอยผุระยะเริ่มต้นอาจยังไม่มีอาการ และบางตำแหน่งไม่สามารถมองเห็นได้จากการส่องกระจก หากพบความผิดปกติจึงควรเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ โดยไม่ต้องรอให้มีอาการปวดก่อน

Do & Don’t เมื่อสงสัยว่ามีฟันผุ

เมื่อพบรอยผิดปกติบนฟันหรือเริ่มมีอาการเสียวฟัน การดูแลช่องปากอย่างเหมาะสมและเข้ารับการตรวจจะช่วยให้วางแผนรักษาได้ตรงกับปัญหา โดยมีข้อควรทำและสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง ดังนี้

DO — ควรทำ DON’T — ไม่ควรทำ
แปรงฟันวันละ 2 ครั้งด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ และทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน รอจนปวดมากแล้วจึงไปพบทันตแพทย์
ลดความถี่ของการกินขนมและดื่มเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล เข้าใจว่าไม่มีรูบนฟันแปลว่าไม่มีฟันผุ หรือฟันที่อุดแล้วจะไม่ผุซ้ำ
นัดพบทันตแพทย์เมื่อพบรอยผิดปกติ มีอาการเสียวฟัน หรือปวดฟัน ใช้อุปกรณ์ขูดหรือแคะรอยดำบนฟันด้วยตัวเอง
หากตรวจพบรอยผุระยะเริ่มต้น ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์เพื่อควบคุมและหยุดการดำเนินของรอยผุ ใช้น้ำยาบ้วนปากโดยหวังว่าจะรักษาฟันผุที่เป็นโพรงแล้วได้
— ตัดสินความลึกของรอยผุจากอาการเสียวฟันเพียงอย่างเดียว

ทั้งนี้ การดูแลด้วยตัวเองควรทำควบคู่กับการตรวจโดยทันตแพทย์ เพราะรอยผุแต่ละระยะต้องการการดูแลต่างกัน การตรวจจึงช่วยให้ทราบว่าควรดูแลหรือรักษาด้วยวิธีใดอย่างเหมาะสม

4 ระยะของฟันผุ: ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจนถึงโพรงประสาท

แบ่งเพื่อให้เข้าใจง่าย

1. ฟันผุระยะเริ่มต้น

เป็นระยะที่ฟันเริ่มสูญเสียแร่ธาตุ บนผิวฟัน มักเห็นเป็นจุดขาวขุ่น ยังไม่เกิดรู และมักจะยังไม่รู้สึกปวดฟัน ในระยะเริ่มต้นนี้ หากยังไม่เกิดโพรงฟันผุ รอยโรคบางชนิดสามารถหยุดการดำเนินหรือเกิดการคืนแร่ธาตุ (Remineralization) ได้ โดยเฉพาะเมื่อควบคุมปัจจัยเสี่ยงและได้รับฟลูออไรด์อย่างเหมาะสม

2. ฟันผุถึงชั้นเคลือบฟัน

เป็นระยะที่ผิวฟันเริ่มถูกทำลาย เป็นระยะที่รอยผุเริ่มทำลายชั้นเคลือบฟันมากขึ้น อาจยังไม่เกิดเป็นโพรง หรือบางกรณีอาจเริ่มมีการสูญเสียผิวฟันจนเกิดโพรงขนาดเล็ก การรักษาจะขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ความลึก และลักษณะของรอยผุ บางกรณีสามารถควบคุมด้วยการรักษาแบบไม่กรอ แต่หากเกิดโพรงแล้วอาจจำเป็นต้องรักษาด้วยการอุดฟัน 

3. ฟันผุถึงชั้นเนื้อฟัน ใกล้โพรงประสาท

เมื่อฟันผุขยายกินถึงชั้นเนื้อฟัน เมื่อรอยผุลุกลามเข้าสู่ชั้นเนื้อฟัน (Dentin) จะมีความเสี่ยงต่อการลุกลามมากขึ้น และอาจเกิดอาการเสียวฟันหรือปวดฟันได้ เช่น เวลารัปประทานอาหารร้อนหรือเย็น หากปล่อยไว้ไม่ไปรักษาอาจลุกลามกินลึกขึ้นไปจนถึงชั้นประสาทโพรงประสาทฟันได้

4. ฟันผุใกล้โพรงประสาท-ถึงโพรงประสาทฟัน

เมื่อรอยผุลึกเข้าใกล้หรือเข้าสู่โพรงประสาทฟัน อาจมีอาการปวดมาก ปวดค้างหลังรับสิ่งกระตุ้น หรือมีการติดเชื้อและเกิดฝีหนองได้ การรักษาขึ้นอยู่กับสภาพของเนื้อเยื่อในโพรงประสาทและความสามารถในการบูรณะฟัน โดยอาจพิจารณาการรักษารากฟัน หรือถอนฟันในกรณีที่ไม่สามารถเก็บรักษาฟันไว้ได้

วิธีการรักษาฟันผุ

ดังที่กล่าวข้างต้น ฟันผุในแต่ละระยะนั้น ต้องการการรักษาที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการผุ และการประเมินจากทันตแพทย์ ซึ่งทันตแพทย์มักใช้วิธีรักษาดังนี้

1. การอุดฟัน

เหมาะสำหรับฟันผุในระยะต้น ๆ หรือผุไม่ลึก การอุดฟันจะช่วยชะลอการลุกลามของแบคทีเรีย ลดอาการเสียวฟัน และช่วยคงสภาพฟันให้ยังสมบูรณ์

2. การรักษารากฟัน

เป็นการรักษาสำหรับฟันผุในระยะที่ผุใกล้หรือทะลุโพรงประสาทฟัน ซึ่งมีอาการปวดรุนแรงหรือมีการติดเชื้อ การรักษารากฟันจะเป็นการกำจัดเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออกไป เพื่อรักษาให้ฟันสามารถใช้งานต่อได้ปกติ

3. การถอนฟัน

ในกรณีที่ฟันผุรุนแรงมาก จนโครงสร้างของฟันเสียหาย และไม่สามารถแก้ไขได้ หรือมีการติดเชื้อรุนแรง การถอนฟันอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการแทรกซ้อนอื่น ๆ ตามมา

สรุประยะของฟันผุ 4 ระยะ อาการ และวิธีการรักษา

ตารางต่อไปนี้สรุประยะของฟันผุ อาการที่พบ และแนวทางการรักษาเพื่อให้เห็นภาพได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

ระยะของฟันผุ อาการ / ข้อสังเกต วิธีการรักษาที่เหมาะสม
ระยะที่ 1
ฟันผุระยะเริ่มต้น
ผิวฟันเริ่มสูญเสียแร่ธาตุ เห็นเป็นจุดขาวขุ่นบนผิวฟัน ยังไม่เกิดรู และมักไม่มีอาการปวด การควบคุมปัจจัยเสี่ยง ร่วมกับการใช้ฟลูออไรด์อย่างเหมาะสม และติดตามรอยโรคตามคำแนะนำของทันตแพทย์ เพื่อช่วยหยุดการดำเนินของรอยผุ และส่งเสริมการคืนแร่ธาตุ
ระยะที่ 2
ฟันผุถึงชั้นเคลือบฟัน
ผิวฟันเริ่มถูกทำลาย อาจเห็นเป็นจุดสีดำหรือน้ำตาล เริ่มมีอาการเสียวฟันเมื่อทานของหวาน ร้อน หรือเย็น ขึ้นอยู่กับว่ารอยผุยังไม่เป็นโพรงหรือเกิดโพรงแล้ว อาจใช้การรักษาแบบไม่กรอในบางกรณี หรือการอุดฟันเมื่อเกิดโพรง
ระยะที่ 3
ฟันผุถึงชั้นเนื้อฟัน
เสียวฟันหรือปวดฟันเพิ่มขึ้น ปวดมากขึ้นขณะรับประทานอาหาร หากปล่อยไว้เสี่ยงลุกลามถึงเส้นประสาท การอุดฟัน หรือการรักษาตามดุลยพินิจของทันตแพทย์ ควรรักษาโดยเร็วเพื่อป้องกันการลุกลาม
ระยะที่ 4
ฟันผุใกล้หรือถึงโพรงประสาท
ปวดฟันตุบ ๆ หรือปวดรุนแรงต่อเนื่อง ปวดร้าว อาจมีอาการบวมและติดเชื้อร่วมด้วย เป็นระยะที่รุนแรงที่สุด ประเมินสภาพโพรงประสาทและโครงสร้างฟัน อาจรักษารากฟัน หรือถอนฟันหากไม่สามารถบูรณะและเก็บรักษาฟันไว้ได้

ฟันผุแต่ละระยะมีความรุนแรงและแนวทางการรักษาที่แตกต่างกัน การตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้รักษาได้ง่าย เจ็บน้อย และสามารถคงสภาพฟันธรรมชาติไว้ได้นานที่สุด

ฟันผุใต้เหงือกหรือซอกฟัน ตรวจพบได้อย่างไร? มักพบในกรณีใด?

ฟันผุบริเวณซอกฟันหรือใต้ขอบเหงือกอาจมองเห็นได้ยากจากการส่องกระจก และในระยะแรกอาจยังไม่มีอาการ การตรวจโดยทันตแพทย์จึงช่วยค้นหารอยผุในตำแหน่งเหล่านี้ได้ โดยอาศัยการประเมินร่วมกัน ได้แก่

  • ตรวจภายในช่องปาก สังเกตผิวฟัน ซอกฟัน ขอบวัสดุอุด และบริเวณที่มีอาหารติดซ้ำ ๆ หรือทำความสะอาดได้ยาก
  • ประเมินเหงือกและรากฟัน โดยเฉพาะผู้ที่มีเหงือกร่นหรือโรคปริทันต์ ซึ่งอาจมีผิวรากฟันเปิดและเสี่ยงต่อรากฟันผุ
  • ถ่ายภาพรังสีเมื่อมีข้อบ่งชี้ เพื่อช่วยตรวจหารอยผุระหว่างซี่ฟันหรือบริเวณที่มองเห็นได้ไม่ชัด ทั้งนี้ ไม่จำเป็นต้องถ่ายทุกคนหรือทุกครั้ง ขึ้นอยู่กับความเสี่ยงและผลการตรวจ

ฟันผุใต้เหงือกหรือซอกฟัน มักพบในกรณีใด?

ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นเมื่อมีบริเวณที่คราบจุลินทรีย์สะสมได้ง่าย หรือมีปัจจัยที่เอื้อต่อการเกิดฟันผุ เช่น

  • ทำความสะอาดซอกฟันไม่ทั่วถึง หรือไม่ได้ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันอย่างสม่ำเสมอ
  • มีตำแหน่งฟันที่ทำความสะอาดยาก เช่น ฟันซ้อนเก ฟันเบียด หรือฟันคุดขึ้นเอียงชิดกับฟันซี่ข้างเคียง
  • อยู่ระหว่างจัดฟัน และทำความสะอาดรอบเครื่องมือได้ไม่ทั่วถึง
  • มีเหงือกร่น ทำให้คอฟันหรือผิวรากฟันเปิด
  • มีวัสดุอุดหรือครอบฟันเดิมที่ขอบชำรุด หรือมีบริเวณรอยต่อที่ทำความสะอาดได้ยาก
  • มีปัจจัยเสี่ยงต่อฟันผุสูง เช่น ปากแห้ง น้ำลายลดลง หรือมีประวัติฟันผุบ่อย

ฟันผุซอกฟันมีอาการอย่างไร?

ระยะแรกอาจไม่มีอาการ แต่เมื่อรอยผุลุกลาม อาจสังเกตพบความผิดปกติ ได้แก่

  • อาหารติดซอกฟันบริเวณเดิมบ่อย ๆ
  • เสียวฟันเมื่อกินของหวาน ของเย็น หรือของร้อน
  • เจ็บหรือเสียวฟันขณะกัดหรือเคี้ยว
  • สีของฟันบริเวณซอกฟันเปลี่ยนไป
  • ปวดฟันหรือเกิดการติดเชื้อเมื่อรอยผุลึกมาก

อย่างไรก็ตาม อาการข้างต้นไม่สามารถใช้ยืนยันฟันผุได้ด้วยตัวเอง หากพบความผิดปกติควรเข้ารับการตรวจ โดยไม่ต้องรอให้ปวด เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินสาเหตุและวางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสม

อุดฟันแล้ว ฟันผุซ้ำได้ไหม? เกิดจากอะไร?

ฟันที่อุดแล้วสามารถผุซ้ำได้ โดยเฉพาะบริเวณรอยต่อระหว่างวัสดุอุดกับเนื้อฟัน หรือจุดที่ทำความสะอาดได้ยาก เพราะการอุดฟันเป็นการซ่อมแซมส่วนที่เสียหาย แต่ไม่ได้ทำให้ฟันหมดความเสี่ยงต่อการผุในอนาคต

ฟันผุซ้ำรอบวัสดุอุดฟัน (Recurrent/Secondary Caries) เกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ได้แก่

  • ทำความสะอาดไม่ทั่วถึง ทำให้คราบจุลินทรีย์สะสม โดยเฉพาะบริเวณซอกฟันและขอบวัสดุอุด
  • กินขนมหรือดื่มเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลบ่อย ทำให้แบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์สร้างกรดบ่อยขึ้น และเพิ่มโอกาสที่ฟันจะสูญเสียแร่ธาตุ
  • วัสดุอุดเสื่อมสภาพ หรือฟันและวัสดุอุดแตก อาจเกิดรอยต่อหรือช่องว่างที่กักเก็บคราบจุลินทรีย์และทำความสะอาดได้ยาก
  • มีปัจจัยเสี่ยงต่อฟันผุสูง เช่น ปากแห้ง น้ำลายลดลง หรือมีประวัติฟันผุหลายซี่

อุดฟันแล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าผุซ้ำ?

ฟันผุซ้ำอาจยังไม่มีอาการในระยะแรก แต่หากสังเกตว่ารอบวัสดุอุดมีสีเปลี่ยน อาหารติดบริเวณเดิมบ่อย เสียวฟัน หรือวัสดุอุดแตกหรือหลุด ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ โดยอาจต้องถ่ายภาพรังสีร่วมด้วยในกรณีที่สงสัยรอยผุบริเวณซอกฟันหรือใต้วัสดุอุดที่มองเห็นได้ยาก

อย่างไรก็ตาม รอยดำรอบวัสดุอุดไม่ได้หมายถึงฟันผุซ้ำเสมอไป ทันตแพทย์ต้องประเมินลักษณะรอยโรคและสภาพวัสดุอุดร่วมกับผลการตรวจ จึงไม่ควรวินิจฉัยจากสีของรอยเพียงอย่างเดียว

หลังอุดฟันจึงควรดูแลความสะอาดให้ทั่วถึง ลดความถี่ของการกินอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล และตรวจฟันตามระยะที่ทันตแพทย์แนะนำ โดยไม่ต้องรอให้มีอาการปวดก่อน

ฟันผุ หากปล่อยไว้ ไม่รักษา จะเป็นอย่างไร?

ดังที่กล่าวถึงไปเบื้องต้น ปัญหาฟันผุ หากปล่อยเอาไว้และไม่ได้รับการรักษา แบคทีเรียจะค่อย ๆ ทำลายโครงสร้างฟันไปตั้งแต่ชั้นเคลือบฟัน ไปจนถึงโพรงประสาทที่อยู่ลึกลงไป ยิ่งลึกอาการก็จะยิ่งรุนแรงขึ้น ซึ่งก่อให้เกิดอาการต่าง ๆ ได้ ดังนี้

1. ปวดฟันเรื้อรัง

เมื่อฟันผุลุกลามจากชั้นเคลือบฟันเข้าสู่เนื้อฟันหรือโพรงประสาท อาการปวดจะชัดเจนขึ้น อาจปวดเป็นเป็นพัก ๆ หรือปวดต่อเนื่อง จนรบกวนการดำเนินชีวิตได้

2. หนองในฟัน

ฟันผุอาจลุกลามและติดเชื้อภายในฟันได้ ซึ่งส่งผลให้เกิดเป็นหนองในฟัน เหงือกบวม และมีกลิ่นปาก ซึ่งหากไม่รักษาหรือปล่อยเอาไว้ เชื้ออาจลุกลามไปยังเนื้อเยื่อรอบ ๆ ฟันได้

3. ฟันแตก ฟันโยก สูญเสียฟัน

โครงสร้างฟันที่ถูกทำลายจะอ่อนแอลง ทำให้ฟันแตกหรือฟันร้าวได้ง่าย ในระยะยาวอาจส่งผลให้ฟันโยก ไปจนถึงต้องถอนออก

4. ติดเชื้อลุกลามไปยังกระดูกขากรรไกรหรืออวัยวะใกล้เคียง

ในกรณีติดเชื้อรุนแรง เชื้อสามารถลุกลามไปยังกระดูกขากรรไกร ไซนัส หรือเนื้อเยื่อข้างเคียงได้ ซึ่งทำให้การรักษายากและซับซ้อนมากขึ้น

5. เคี้ยวอาหารยาก

อาการปวดหรือความผิดปกติของฟันอาจทำให้เคี้ยวอาหารได้ลำบาก และส่งผลต่อการรับประทานอาหารในชีวิตประจำวัน

6. กระทบความมั่นใจและคุณภาพชีวิต

นอกจากผลกระทบด้านสุขภาพกายแล้ว อาการฟันผุยังส่งผลถึงความมั่นใจของเราด้วย เช่น ไม่สามารถยิ้มและพูดได้อย่างมั่นใจ คอยใช้ลิ้นดุนฟัน มีกลิ่นปากรุนแรง เป็นต้น

นอกจากนี้ ฟันน้ำนมมีความสำคัญต่อการเคี้ยวอาหาร การพูด และการคงพื้นที่สำหรับฟันแท้ หากฟันน้ำนมผุรุนแรงจนต้องสูญเสียฟันก่อนเวลา อาจทำให้เกิดการสูญเสียพื้นที่สำหรับฟันแท้ และส่งผลต่อการเรียงตัวหรือการสบฟันของฟันแท้ได้ จึงควรได้รับการตรวจและรักษาตามความเหมาะสม

วิธีป้องการฟันผุ

เราสามารถป้องกันการฟันผุได้ ด้วยการปรับนิสัยในชีวิตประจำวัน ซึ่งอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน ได้แก่ การดูแลช่องปาก ปรับพฤติกรรมการกินและดื่ม และการตรวจสุขภาพช่องปาก

การดูแลช่องปาก

  • แปรงฟันอย่างถูกวิธี อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง (เช้าและก่อนนอน) โดยแปรงครั้งละ 2 นาที และแปรงให้ครบทั้ง 3 ด้านของฟัน ได้แก่ ด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยว รวมถึงลิ้นและกระพุ้งแก้ม เพื่อขจัดคราบอาหารและแบคทีเรีย
  • ควรใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์
  • ใช้ไหมขัดฟัน หรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟัน วันละครั้ง เพื่อกำจัดคราบพลัคในบริเวณที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง
  • ใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่มีฟลูออไรด์ตามความเหมาะสม และปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์ โดยเฉพาะในผู้ที่มีความเสี่ยงต่อฟันผุสูง

ปรับพฤติกรรมการกินและดื่ม

  • ลดการรับประทานของหวาน แป้งขัดขาว และน้ำอัดลม
  • รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเน้นผักและผลไม้ ซึ่งช่วยกระตุ้นน้ำลายและดีต่อสุขภาพเหงือก
  • ดื่มน้ำเปล่า หลังจากรับประทานของหวาน จะช่วยล้างคราบน้ำตาล ลดความเสี่ยงในการเกิดฟันผุ

การตรวจสุขภาพช่องปาก

  • พบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพฟันและประเมินความเสี่ยงต่อฟันผุตามระยะที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โดยความถี่อาจแตกต่างกันตามสุขภาพช่องปากและปัจจัยเสี่ยง
  • เด็กควรได้รับการดูแลฟันตั้งแต่ฟันน้ำนม เช่น การทาฟลูออไรด์ เคลือบหลุมร่องฟัน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงการเกิดฟันผุตั้งแต่วัยเด็ก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันผุ

1. ฟันผุระยะแรก ถ้ายังไม่ปวด จำเป็นต้องรักษาไหม?

ตอบ :  ควรได้รับการตรวจและประเมิน แม้ยังไม่มีอาการ เพราะรอยผุระยะเริ่มต้นอาจสามารถหยุดการดำเนินหรือส่งเสริมการคืนแร่ธาตุได้ หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม เช่น การใช้ฟลูออไรด์ การควบคุมอาหารที่มีน้ำตาล และการดูแลความสะอาดช่องปาก แต่หากรอยผุพัฒนาเป็นโพรงแล้ว อาจจำเป็นต้องได้รับการบูรณะ เช่น การอุดฟัน

2. ฟันผุสามารถหายเองได้ไหม?

ตอบ : ขึ้นอยู่กับระยะของฟันผุ หากเป็นรอยผุระยะเริ่มต้นที่ยังไม่เกิดเป็นโพรง อาจสามารถหยุดการดำเนินของรอยผุหรือเกิดการคืนแร่ธาตุได้ด้วยการควบคุมปัจจัยเสี่ยงและได้รับฟลูออไรด์อย่างเหมาะสม

แต่หากฟันผุลุกลามจนเกิดเป็นโพรงแล้ว โครงสร้างฟันที่สูญเสียไปจะไม่สามารถหายเองได้ และมักจำเป็นต้องได้รับการรักษาทางทันตกรรม เช่น การอุดฟัน หรือการรักษารากฟันตามความลึกและสภาพของฟัน

3. ยังไม่เกิดรูที่ฟัน นับว่าเป็นฟันผุไหม?

ตอบ : เกิดขึ้นได้ เนื่องจากฟันผุระยะแรกอาจเห็นเป็นเพียงจุดขาวหรือการสูญเสียแร่ธาตุของผิวฟัน ซึ่งมองไม่เห็นชัด หากตรวจพบเร็ว สามารถชะลอหรือฟื้นฟูได้ด้วยฟลูออไรด์

4. เด็กฟันน้ำนมผุ เดี๋ยวฟันแท้ก็ขึ้น ไม่จำเป็นต้องรักษาจริงไหม?

ตอบ : ไม่ควรปล่อยไว้โดยไม่ตรวจ ฟันน้ำนมมีบทบาทต่อการเคี้ยว การพูด และการคงพื้นที่สำหรับฟันแท้ หากฟันผุรุนแรงจนสูญเสียฟันน้ำนมก่อนเวลา อาจกระทบต่อการสบฟันและการเรียงตัวของฟันแท้ได้ การรักษาจึงควรพิจารณาตามอายุ ระยะของฟันผุ และสุขภาพช่องปากของเด็กแต่ละคน

5. อุดฟันแล้ว ฟันจะผุซ้ำได้อีกไหม?

ตอบ : ฟันที่อุดแล้วสามารถผุซ้ำได้ หากดูแลช่องปากไม่ดี หรือมีคราบพลัคสะสมรอบวัสดุอุด การแปรงฟันให้สะอาด ใช้ไหมขัดฟัน และตรวจฟันสม่ำเสมอ จะช่วยลดความเสี่ยงได้

สรุป

ฟันผุนั้นเป็นปัญหาที่คนส่วนมากพบได้บ่อย แต่มักจะมองข้ามการดูแลอย่างถูกต้อง และมักจะปล่อยไว้ไม่ไปรักษา เพราะคิดว่าสามารถหายเองได้ แต่ในเมื่อฟันผุไม่ใช่โรคที่สามารถหายได้เองตามธรรมชาติ ดังนั้น จึงควรได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม แม้จะยังไม่มีอาการปวดก็ตาม เพราะจะเป็นระยะที่รักษาได้ง่ายที่สุด หากไม่เข้ารับการรักษาตั้งแต่ระยะแรก ๆ ฟันผุจะลุกลามจนเป็นปัญหาที่ใหญ่ขึ้น และอาจต้องรักษาด้วยวิธีการที่ซับซ้อนและเจ็บปวดขึ้น

และถึงแม้ว่าจะรับการรักษาฟันผุแล้ว ก็ยังสามารถกลับมาผุซ้ำได้อีก ดังนั้นเราจึงต้องดูแลช่องปากให้ถูกวิธี ปรับพฤติกรรมการกินให้เหมาะสม และสิ่งที่สำคัญที่สุดคือการพบทันตแพทย์เป็นประจำ ยิ่งตรวจพบฟันผุได้เร็ว ตั้งแต่ยังไม่เห็นเป็นจุดชัดเจน ก็จะยิ่งรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพที่ดีขึ้น เพื่อสุขภาพฟันที่ดี และมีรอยยิ้มที่มั่นใจได้ในทุกวัน

ที่ Belix Dental Clinic ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพช่องปากเชิงป้องกัน ควบคู่กับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดโดยทีมทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พร้อมเทคโนโลยีที่ช่วยตรวจพบปัญหาฟันผุได้ตั้งแต่ระยะแรก เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล และช่วยให้คุณมีรอยยิ้มที่มั่นใจได้ในทุกวัน

👩‍⚕️Expert Insight by ทพญ.พิชญา วัฒนไกร

รู้หรือไม่? การตรวจสุขภาพฟันเป็นระยะช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินความเสี่ยงต่อฟันผุ ตรวจหารอยผุระยะเริ่มต้น และวางแผนป้องกันหรือรักษาได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยความถี่ในการตรวจควรปรับตามความเสี่ยงและสุขภาพช่องปากของแต่ละบุคคล

แม้ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากสมัยใหม่จะมีส่วนผสมหลายชนิดที่อาจมีบทบาทในการดูแลสุขภาพฟัน แต่ ฟลูออไรด์ (Fluoride) ยังคงเป็นส่วนประกอบสำคัญที่มีหลักฐานชัดเจนในการช่วยป้องกันฟันผุและส่งเสริมการคืนแร่ธาตุของฟันในระยะเริ่มต้น การดูแลที่มีประสิทธิภาพจึงควรประกอบด้วยการแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ การทำความสะอาดซอกฟัน การควบคุมปริมาณและความถี่ของการบริโภคน้ำตาล และการตรวจประเมินตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

📣หากคุณมีปัญหาฟันผุ เสียวฟัน หรือฟันแตกจากฟันผุ ทีมทันตแพทย์ของ Belix Dental สาขาหลังสวน–ร่วมฤดี ใกล้ BTS เพลินจิต พร้อมประเมินความลึกของรอยผุด้วยเทคโนโลยีภาพถ่ายดิจิทัลความละเอียดสูง และเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสม ทั้งอุดฟันหรือรักษารากฟันตามความจำเป็น


เริ่มต้นดูแลรอยยิ้มของคุณ
กับทีมทันตแพทย์เฉพาะทาง
เปิดทำการทุกวัน เวลา 10.00–20.00 น.
📍 Belix Dental (หลังสวน-ร่วมฤดี) | ใกล้ BTS เพลินจิต

ข้อมูลทางการแพทย์ในบทความนี้ ได้รับการตรวจสอบโดย

ทพญ. พิชญา วัฒนไกร
ทันตแพทย์ด้านจัดฟัน, Invisalign Platinum Provider และผู้ก่อตั้ง Belix Dental