Skip to main content

รีเทนเนอร์

เขียนโดย Belixdental

สรุปสั้น ๆ: รีเทนเนอร์ที่ควรรู้

  • รีเทนเนอร์คืออะไร? อุปกรณ์ที่ช่วยคงตำแหน่งฟันหลังจัดฟัน
  • มีกี่แบบ? มีทั้งแบบถอดได้ เช่น แบบใส แบบลวด และแบบติดแน่น
  • ต้องใส่นานแค่ไหน? ขึ้นอยู่กับแผนการรักษา และหลายคนจำเป็นต้องใส่ในระยะยาว
  • แบบใสดีกว่าแบบลวดไหม? ไม่มีแบบที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน
  • ถ้าหยุดใส่จะเกิดอะไรขึ้น? ฟันอาจเคลื่อนหรือเปลี่ยนตำแหน่งได้
  • เมื่อไหร่ควรเปลี่ยน? เมื่อแตก เสียรูป หลวม ไม่พอดี หรือมีปัญหาด้านความสะอาด

รอยยิ้มที่ได้มาอย่างยากลำบาก ไม่ควรสูญเปล่าเพียงแค่ละเลยการใส่รีเทนเนอร์ คนที่ผ่านการจัดฟันมาแล้ว คงจะรู้จักอุปกรณ์อย่าง “รีเทนเนอร์” กันเป็นอย่างดี หลังจากถอดเครื่องมือจัดฟัน ฟันยังสามารถเปลี่ยนตำแหน่งได้ เนื่องจากเนื้อเยื่อรอบรากฟันและกระดูกที่รองรับฟันยังมีการปรับตัวตามตำแหน่งใหม่ จึงจำเป็นต้องใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ เพื่อช่วยคงตำแหน่งฟันและลดโอกาสที่ฟันจะเคลื่อนกลับ

อย่างไรก็ตาม หลายคนยังมีคำถามว่า “ต้องใส่รีเทนเนอร์นานแค่ไหน?” “รีเทนเนอร์แบบใสหรือแบบลวดดีกว่ากัน?” หรือ “ถ้าหยุดใส่ไปแล้วฟันจะล้มหรือไม่?”

บทความนี้จะพาไปรู้จักรีเทนเนอร์แต่ละประเภท ข้อดีและข้อจำกัด วิธีเลือกรีเทนเนอร์ให้เหมาะกับแต่ละคน ระยะเวลาที่ควรใส่ รวมถึงวิธีดูแลรักษารีเทนเนอร์และสัญญาณที่บอกว่าควรเปลี่ยนรีเทนเนอร์ใหม่

รีเทนเนอร์คืออะไร?

รีเทนเนอร์ (Retainer) คือ อุปกรณ์ที่ใช้ใส่หลังจากจัดฟันเสร็จ เพื่อช่วยคงตำแหน่งของฟันให้อยู่ในแนวที่ถูกต้อง ลดความเสี่ยงของฟันล้ม ฟันซ้อน หรือฟันเคลื่อนกลับตำแหน่งเดิมช่วงหลังสิ้นสุดการจัดฟันสักระยะ หากไม่ใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ฟันอาจเคลื่อนกลับหรือเปลี่ยนตำแหน่งได้ และในบางกรณีอาจจำเป็นต้องได้รับการจัดฟันเพิ่มเติม

รีเทนเนอร์มีแบบไหนบ้าง?

รีเทนเนอร์สามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ รีเทนเนอร์แบบติดแน่น (Fixed/Bonded Retainer) ซึ่งติดอยู่ด้านหลังฟันและไม่สามารถถอดออกเองได้ และรีเทนเนอร์แบบถอดได้ เช่น แบบใสและแบบลวด

1.  รีเทนเนอร์แบบติดแน่น (Fixed/Bonded Retainer)

รีเทนเนอร์แบบติดแน่นเป็นลวดเส้นเล็กที่ยึดอยู่บริเวณด้านหลังของฟัน โดยทันตแพทย์จะติดไว้เพื่อช่วยคงตำแหน่งฟัน ไม่สามารถถอดออกเองได้ จึงช่วยลดปัญหาการลืมใส่รีเทนเนอร์ แต่ควรดูแลความสะอาดบริเวณลวดและเข้ารับการตรวจเป็นระยะ เพื่อให้แน่ใจว่ายังยึดติดแน่นและทำงานได้อย่างเหมาะสม

ข้อดี

  • ไม่ต้องถอดใส่ จึงช่วยลดปัญหาการลืมใส่รีเทนเนอร์
  • มองเห็นได้น้อย เนื่องจากติดอยู่ด้านหลังฟัน

ข้อจำกัด

  • ต้องทำความสะอาดบริเวณลวดและซอกฟันอย่างละเอียด หากทำความสะอาดไม่ทั่วถึง อาจเพิ่มการสะสมของคราบและเพิ่มความเสี่ยงต่อเหงือกอักเสบ
  • หากลวดหลุดหรือชำรุด ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจและแก้ไขโดยเร็ว

2. รีเทนเนอร์แบบถอดได้ (Removable Retainer)

รีเทนเนอร์แบบถอดได้มี 2 แบบหลัก ได้แก่ รีเทนเนอร์แบบใส (Clear Retainer) และ รีเทนเนอร์แบบลวด (Hawley Retainer) ซึ่งแต่ละแบบมีข้อดีและข้อจำกัดแตกต่างกัน การเลือกใช้ควรพิจารณาจากลักษณะฟัน แผนการรักษา และความเหมาะสมกับการใช้งานของแต่ละบุคคล

ข้อเปรียบเทียบ รีเทนเนอร์แบบใส
(Clear Retainer)
รีเทนเนอร์แบบลวด
(Hawley Retainer)
ลักษณะภายนอก มีลักษณะใส ครอบฟันทั้งซี่ มองเห็นเป็นลวดอยู่ในปาก
ความทนทาน ขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ การใช้งาน และการดูแล ขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ การใช้งาน และการดูแล
การปรับแต่ง ปรับแต่งไม่ได้ หากมีการทำบูรณะครอบฟัน ต้องทำใหม่ สามารถปรับแต่งได้หากฟันเคลื่อนเล็กน้อย
อายุการใช้งาน ไม่มีระยะเวลาตายตัว ควรพิจารณาจากสภาพและความพอดี ไม่มีระยะเวลาตายตัว ควรตรวจสภาพเป็นระยะ
ปัญหาที่พบบ่อย อาจมีน้ำลายขังในอุปกรณ์ขณะพูด อาจมีจุดกด ระคายเคืองเหงือกและกระพุ้งแก้ม

3. รีเทนเนอร์แบบใส (Clear Retainer)

ทำจากวัสดุ Thermoplastic สำหรับงานทันตกรรม เช่น TPU และวัสดุพลาสติกชนิดอื่น ๆ โดยนำมาขึ้นรูปให้พอดีกับฟันของแต่ละบุคคล

รีเทนเนอร์แบบใสมีข้อดีและข้อจำกัดดังนี้

ข้อดีของรีเทนเนอร์แบบใส

  • มีลักษณะใส มองเห็นได้ยาก จึงดูสวยงาม มีความมั่นใจเมื่อเข้าสังคม
  • ใส่สบาย เพราะครอบพอดีกับฟัน ไม่มีลวดอยู่ในปาก

ข้อจำกัดของรีเทนเนอร์แบบใส

  • ผลิตจากวัสดุ Thermoplastic ซึ่งอาจเสียรูปเมื่อสัมผัสความร้อนสูง จึงควรหลีกเลี่ยงน้ำร้อนและเครื่องดื่มร้อน อายุการใช้งานไม่มีระยะเวลาตายตัว ควรพิจารณาจากสภาพของรีเทนเนอร์และความพอดีกับฟัน
  • เมื่อใช้งานไปนาน ๆ อุปกรณ์อาจยืดหลวมขึ้น จำเป็นต้องทำใหม่เรื่อย ๆ
  • ช่วงแรกอาจรู้สึกว่ามีน้ำลายขังอยู่ภายในอุปกรณ์ อาจมีปัญหาในขณะพูด
  • ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ เทคนิคการผลิต และผู้ให้บริการ จึงควรสอบถามราคาจากคลินิกก่อนตัดสินใจ

4. รีเทนเนอร์แบบลวด (Wrap around/Hawley Retainer)

ฐานทำจากอะคริลิกที่ขึ้นรูปให้พอดีกับเพดานปาก และมีลวดโลหะพาดด้านหน้าฟัน ใช้เพื่อยึดตำแหน่งฟันไม่ให้เคลื่อนตัว 

รีเทนเนอร์แบบลวดมีข้อดีและข้อจำกัดดังนี้

ข้อดีของรีเทนเนอร์แบบลวด

  • โดยทั่วไปมีความทนทานดี แต่ลวดและฐานอะคริลิกสามารถชำรุดหรือเสียรูปได้
  • ใส่ค่อนข้างสบาย ไม่มีน้ำลายขัง
  • เมื่อรีเทนเนอร์หลวมเล็กน้อย สามารถให้ทันตแพทย์ปรับได้ ไม่ต้องทำชิ้นใหม่
  • ราคามักต่ำกว่าแบบใส 

ข้อจำกัดของรีเทนเนอร์แบบลวด

  • มองเห็นลวดในปาก อาจทำให้ผู้ใส่เกิดความไม่มั่นใจ
  • ลวดโลหะอาจทำให้เหงือกและกระพุ้งแก้มระคายเคืองได้ในช่วงแรก ๆ 
  • ลวดโลหะอาจหลวมจากการง้างตอนถอด-ใส่ได้ แนะนำให้เข้ามาปรับให้กระชับแน่นสม่ำเสมอโดยทันตแพทย์
  • อายุการใช้งานไม่มีระยะเวลาตายตัว ควรตรวจสภาพเป็นระยะ

รีเทนเนอร์แบบใสหรือแบบลวด เลือกแบบไหนดี?

รีเทนเนอร์แบบใสและแบบลวดต่างมีข้อดีและข้อจำกัด การเลือกใช้จึงควรพิจารณาจาก แผนการรักษาเดิม ลักษณะฟัน การสบฟัน ความต้องการด้านความสวยงาม และพฤติกรรมการใช้งานของแต่ละคน ไม่ใช่เลือกจากวัสดุเพียงอย่างเดียว ดังตารางต่อไปนี้

หัวข้อ รีเทนเนอร์แบบใส รีเทนเนอร์แบบลวด
ลักษณะ ทำจากวัสดุ Thermoplastic ครอบคลุมตัวฟัน มีลวดช่วยยึดตำแหน่งฟัน ร่วมกับฐานอะคริลิก
ความสวยงาม ใสและมองเห็นได้ยากขณะใส่ มองเห็นลวดบริเวณด้านหน้าได้
ความรู้สึกขณะใส่ แนบไปกับตัวฟันและมีความบาง ขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ มีฐานอะคริลิกและลวด จึงให้ความรู้สึกแตกต่างจากแบบใส
การทำความสะอาด ถอดออกมาทำความสะอาดได้ ถอดออกมาทำความสะอาดได้ แต่ควรดูแลบริเวณลวดและฐานอะคริลิกเพิ่มเติม
ความทนทาน ขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ การใช้งาน และการดูแล มีความทนทานดี แต่ลวดและฐานอะคริลิกก็สามารถเสียหายหรือเสียรูปได้
การปรับแต่ง เมื่อรูปร่างเปลี่ยนหรือไม่พอดี มักต้องทำชิ้นใหม่ ในบางกรณีสามารถปรับลวดโดยทันตแพทย์ได้
เหมาะกับใคร ผู้ที่ให้ความสำคัญกับความสวยงาม ความใส และความสะดวกในการใช้งาน ผู้ที่เหมาะกับการใช้รีเทนเนอร์ชนิดลวดตามแผนการรักษา และต้องการเครื่องมือที่สามารถปรับลวดได้ในบางกรณี
สิ่งที่ควรพิจารณา ต้องระวังความร้อน การเสียรูป และการทำความสะอาดที่ไม่เหมาะสม ควรดูแลลวดและฐานอะคริลิก รวมถึงหลีกเลี่ยงการทำตกหรือกระแทก

แล้วแบบไหนเหมาะกับคุณ?

ไม่มีรีเทนเนอร์ชนิดใดที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน โดยทันตแพทย์จะพิจารณาจากตำแหน่งฟันหลังจัดฟัน ลักษณะการสบฟัน ความต้องการของผู้ใส่ และความสามารถในการดูแลเครื่องมือของแต่ละบุคคล Cochrane ↗

สำหรับผู้ที่ให้ความสำคัญกับความสวยงามและต้องการรีเทนเนอร์ที่มองเห็นได้ยาก รีเทนเนอร์แบบใส อาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสม ขณะที่ รีเทนเนอร์แบบลวด อาจเหมาะกับบางแผนการรักษาที่ต้องการคุณสมบัติของเครื่องมือชนิดนี้โดยเฉพาะ

สิ่งสำคัญที่สุดคือ รีเทนเนอร์ที่เลือกควรพอดีกับฟันและสามารถใส่ได้ตามคำแนะนำอย่างสม่ำเสมอ เพราะการใส่รีเทนเนอร์อย่างต่อเนื่องมีความสำคัญมากกว่าเพื่อการคงตำแหน่งฟันไว้หลังจัดฟัน

ต้องใส่รีเทนเนอร์ตลอดชีวิตจริงไหม?

คำถามที่พบบ่อยหลังถอดเครื่องมือจัดฟันคือ “ต้องใส่รีเทนเนอร์ไปตลอดชีวิตเลยหรือไม่?”

โดยทั่วไป การใส่รีเทนเนอร์เป็นส่วนหนึ่งของการคงผลการจัดฟันในระยะยาว เนื่องจากฟันยังสามารถเปลี่ยนตำแหน่งได้ตามธรรมชาติ แม้จะจัดฟันเสร็จแล้วก็ตาม หลายคนจึงจำเป็นต้องใส่รีเทนเนอร์ต่อเนื่องในระยะยาว แม้รูปแบบการใส่อาจเปลี่ยนจากช่วงแรกเป็นการใส่เฉพาะตอนกลางคืนตามแผนการรักษา AAO ↗

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องใส่รีเทนเนอร์ตลอด 24 ชั่วโมงตลอดชีวิต โดยช่วงแรกหลังถอดเครื่องมือ ทันตแพทย์จะกำหนดระยะเวลาและรูปแบบการใส่ที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล จากนั้นอาจปรับลดระยะเวลาการใส่ตามความคงที่ของตำแหน่งฟันและการติดตามผล

สิ่งสำคัญคือ ไม่มีระยะเวลาการใส่รีเทนเนอร์ที่เหมาะกับทุกคน การลดระยะเวลาการใส่หรือหยุดใส่จึงควรเป็นไปตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ไม่ควรหยุดใส่ด้วยตัวเองเพียงเพราะรู้สึกว่าฟันคงที่แล้ว

ถ้าลืมใส่รีเทนเนอร์หรือหยุดใส่เอง จะเกิดอะไรขึ้น?

หลังถอดเครื่องมือจัดฟัน ฟันยังมีโอกาสเคลื่อนกลับได้ โดยเฉพาะในช่วงปีแรก หากไม่ใส่รีเทนเนอร์สม่ำเสมอ อาจเกิดผลตามมา เช่น

  1. ฟันเคลื่อนกลับตำแหน่งเดิม

    แรงจากเอ็นรอบฟันและแรงใช้งานในชีวิตประจำวัน อาจทำให้ฟันเริ่มเคลื่อนทีละเล็กน้อย

  2. ฟันซ้อนเกหรือฟันล้ม

    โดยเฉพาะบริเวณฟันหน้าล่าง ซึ่งเป็นบริเวณที่พบการเปลี่ยนแปลงของแนวฟันหลังการจัดฟันได้บ่อยกว่าบริเวณอื่น การใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำจึงมีส่วนสำคัญในการช่วยคงตำแหน่งฟันในระยะยาว Cochrane ↗

  3. การสบฟันเปลี่ยน

    เมื่อแนวฟันเปลี่ยน อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพการเคี้ยว หรือทำให้เกิดอาการเมื่อยกรามได้ อาจต้องกลับมาจัดฟันใหม่

และหากฟันเคลื่อนมากจนรีเทนเนอร์ไม่สามารถแก้ไขได้ อาจต้องกลับมาจัดฟันซ้ำ ซึ่งทำให้เสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย ดังนั้นการใส่รีเทนเนอร์อย่างสม่ำเสมอจึงเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการ รักษาผลลัพธ์ของการจัดฟันให้สวยและคงที่ในระยะยาว

6 วิธีการดูแลรักษารีเทนเนอร์ที่ถูกต้อง

1. ทำความสะอาดรีเทนเนอร์ทุกครั้งหลังถอด

ควรล้างรีเทนเนอร์ทันทีหลังถอดออกจากปาก เพื่อช่วยลดการสะสมของคราบและจุลินทรีย์บนรีเทนเนอร์ โดยใช้แปรงขนนุ่มร่วมกับสบู่อ่อนหรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสำหรับรีเทนเนอร์ แปรงเบา ๆ แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด ก่อนนำเก็บใส่กล่อง

2. เก็บรีเทนเนอร์ในกล่องทุกครั้งเมื่อไม่ใช้งาน

เมื่อถอดรีเทนเนอร์ ควรเก็บใส่กล่องที่มีฝาปิดและมีช่องระบายอากาศ เพื่อป้องกันการสูญหาย แตกหัก หรือถูกของแข็งทับ ไม่ควรห่อรีเทนเนอร์ด้วยทิชชู่ เพราะอาจเผลอทิ้งหรือทำหายได้ง่าย

3. หลีกเลี่ยงการใส่รีเทนเนอร์ขณะกินอาหารหรือดื่มเครื่องดื่มร้อน

ควรถอดรีเทนเนอร์ก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง เพื่อป้องกันการแตกหัก คราบอาหารติดสะสม และกลิ่นไม่พึงประสงค์ รวมไปถึงเครื่องดื่มร้อนที่อาจทำให้รีเทนเนอร์เสียรูปได้

4. ไม่ควรล้างด้วยน้ำร้อนหรือสารเคมีที่แรงเกินไป

ไม่ควรล้างหรือแช่รีเทนเนอร์ในน้ำร้อน เพราะความร้อนอาจทำให้รีเทนเนอร์บิดงอ เสียรูป หรือไม่พอดีกับฟัน รวมถึงหลีกเลี่ยงการใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ แอลกอฮอล์ หรือยาสีฟันที่มีสารขัดสีแรง เพราะอาจทำให้ผิวรีเทนเนอร์สึกหรือขุ่น

5. แช่รีเทนเนอร์ด้วยผลิตภัณฑ์สำหรับรีเทนเนอร์โดยเฉพาะ

หากใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดชนิดเม็ดฟู่หรือผลิตภัณฑ์เฉพาะสำหรับรีเทนเนอร์ ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้ผลิตและทันตแพทย์ เนื่องจากวิธีใช้และความถี่ที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันตามชนิดของวัสดุ

6. พบทันตแพทย์เพื่อตรวจเช็ครีเทนเนอร์เป็นประจำ

เมื่อเราใส่รีเทนเนอร์ไปนาน ๆ รีเทนเนอร์อาจหลวม คับ แตก บิดงอได้ จึงควรหมั่นไปตรวจเช็คเพื่อให้ทันตแพทย์แนะนำการปฏิบัติต่าง ๆ หรือหากใส่แล้วรู้สึกเจ็บผิดปกติ ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อปรับหรือทำใหม่ ไม่ควรฝืนใส่เองเด็ดขาด เพราะอาจเกิดปัญหาอื่น ๆ ตามมา เช่น ลวดขูดช่องปากเป็นแผล เป็นต้น

4 ข้อควรระวัง! ที่คนใส่รีเทนเนอร์ควรจำไว้เสมอ

1. ลืมใส่รีเทนเนอร์บ่อย

ช่วงแรกหลังถอดเครื่องมือจัดฟันเป็นช่วงที่ฟันยังไม่คงที่ หากลืมใส่รีเทนเนอร์บ่อย ๆ แม้จะเพียงไม่กี่วันก็ตาม ฟันจะเคลื่อนตัวได้ง่าย

2. ใส่รีเทนเนอร์แค่บางวัน ใส่บ้าง ไม่ใส่บ้าง

การใส่รีเทนเนอร์ไม่สม่ำเสมอ อาจเพิ่มโอกาสที่ฟันจะเปลี่ยนตำแหน่ง และอาจทำให้รีเทนเนอร์เริ่มแน่นหรือคับเมื่อกลับมาใส่อีกครั้ง

3. ทำรีเทนเนอร์หายหรือแตกแล้วไม่รีบทำใหม่

หากรีเทนเนอร์หาย แตก หรือเสียรูป ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อทำใหม่โดยเร็ว เพราะยิ่งปล่อยไว้นาน ก็ยิ่งเสี่ยงที่ฟันจะเสียรูปตาม

4. ไม่ทำความสะอาดรีเทนเนอร์เป็นประจำ

รีเทนเนอร์ที่ไม่สะอาดจะกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย ส่งผลให้เกิดกลิ่นปาก เพิ่มความเสี่ยงฟันผุและเหงือกอักเสบ รวมถึงทำให้รู้สึกไม่สบายขณะใส่อีกด้วย

ทำไมใส่รีเทนเนอร์แล้วฟันยังเคลื่อน?

แม้จะใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำ แต่ฟันก็ยังสามารถมีการเปลี่ยนตำแหน่งได้บ้าง เนื่องจากฟันและเนื้อเยื่อรอบ ๆ ฟันสามารถปรับตัวและเปลี่ยนแปลงได้ตามธรรมชาติหลังการจัดฟัน โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังถอดเครื่องมือ

สาเหตุที่อาจทำให้ฟันเคลื่อน ได้แก่

  • รีเทนเนอร์ไม่พอดีกับฟัน เช่น เสียรูป แตก หรือมีการเปลี่ยนแปลงของวัสดุ
  • ใส่รีเทนเนอร์ไม่สม่ำเสมอ หรือใส่น้อยกว่าระยะเวลาที่ทันตแพทย์แนะนำ
  • ฟันมีการเคลื่อนตามธรรมชาติ แม้ผ่านการจัดฟันแล้ว ตำแหน่งฟันสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดชีวิต
  • การสบฟันเปลี่ยนแปลง หรือมีแรงจากฟันซี่อื่นที่ส่งผลต่อตำแหน่งฟัน
  • รีเทนเนอร์เสื่อมสภาพ เช่น หลวมจนไม่สามารถคงตำแหน่งฟันได้อย่างเหมาะสม

หากรู้สึกว่ารีเทนเนอร์เริ่มแน่นขึ้น ใส่ไม่พอดี หรือสังเกตว่าฟันเริ่มเคลื่อน ไม่ควรฝืนใส่รีเทนเนอร์ที่ไม่พอดี ควรให้ทันตแพทย์ตรวจประเมินว่าเกิดจากรีเทนเนอร์หรือมีการเคลื่อนของฟัน และพิจารณาว่าจำเป็นต้องทำรีเทนเนอร์ใหม่หรือแก้ไขตำแหน่งฟันเพิ่มเติมหรือไม่

รีเทนเนอร์ควรเปลี่ยนเมื่อไหร่? สัญญาณว่าอันเดิมเริ่มเสื่อม

รีเทนเนอร์ไม่มีอายุการใช้งานที่ตายตัวสำหรับทุกคน เพราะระยะเวลาที่สามารถใช้งานได้ขึ้นอยู่กับ ชนิดและคุณภาพของวัสดุ ซึ่งมีอายุการใช้งานและสามารถเสื่อมสภาพได้ สภาพช่องปากของแต่ละคน ความพอดีของรีเทนเนอร์ รวมถึงลักษณะการใช้งานและการดูแลรักษา โดยเฉพาะรีเทนเนอร์แบบใสที่ทำจากวัสดุพลาสติกและสัมผัสกับน้ำลายและสภาพแวดล้อมในช่องปากเป็นเวลานาน ซึ่งแต่ละคนมีองค์ประกอบของน้ำลาย สภาพช่องปาก และพฤติกรรมการรับประทานอาหารแตกต่างกัน

ดังนั้น แทนที่จะเปลี่ยนรีเทนเนอร์ตามระยะเวลาที่กำหนดเพียงอย่างเดียว ควรสังเกต สภาพของรีเทนเนอร์และความพอดีกับฟัน เป็นหลัก หากพบสัญญาณเหล่านี้ อาจถึงเวลาที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจประเมินและพิจารณาเปลี่ยนรีเทนเนอร์ใหม่

1. รีเทนเนอร์หลวม หรือแน่นผิดปกติ

หากรีเทนเนอร์ที่เคยใส่ได้พอดีเริ่มรู้สึกหลวม หรือกลับกันใส่แล้วรู้สึกแน่นมากผิดปกติ อาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของตัวรีเทนเนอร์หรือการเคลื่อนตัวของฟัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจประเมินเพื่อหาสาเหตุ

2. รีเทนเนอร์แตก ร้าว บิด หรือเสียรูป

รอยแตก ร้าว หรือการเสียรูปของรีเทนเนอร์อาจทำให้เครื่องมือไม่สามารถคงตำแหน่งฟันได้อย่างเหมาะสม และในบางกรณีอาจทำให้ใส่แล้วกดหรือระคายเคืองเนื้อเยื่อในช่องปาก

3. ใส่แล้วไม่พอดีกับฟันเหมือนเดิม

หากรีเทนเนอร์ไม่สามารถเข้าที่ได้เหมือนเดิม มีช่องว่างระหว่างรีเทนเนอร์กับฟัน หรือรู้สึกว่าต้องออกแรงกดเพื่อให้เข้าที่ ไม่ควรฝืนใส่ เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าฟันมีการเปลี่ยนตำแหน่ง หรือรีเทนเนอร์เกิดการเสียรูป

4. เริ่มรู้สึกว่าฟันเคลื่อน หรือการสบฟันเปลี่ยนไป

หากสังเกตว่าฟันเริ่มเคลื่อน ฟันซ้อนมากขึ้น หรือรู้สึกว่าการสบฟันไม่เหมือนเดิม ควรเข้ารับการตรวจ เพราะอาจไม่ได้เกิดจากรีเทนเนอร์เสื่อมเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีการเปลี่ยนตำแหน่งของฟันร่วมด้วย

5. มีคราบ หินปูน กลิ่น หรือวัสดุเสื่อมสภาพที่ทำความสะอาดไม่ได้

หากรีเทนเนอร์มีคราบสะสม หินปูน กลิ่น หรือมีลักษณะของวัสดุที่เสื่อมสภาพ แม้ทำความสะอาดอย่างเหมาะสมแล้วก็ยังไม่ดีขึ้น ควรให้ทันตแพทย์ประเมินว่าสามารถใช้งานต่อได้หรือควรเปลี่ยนใหม่

โดยสรุปแล้ว ไม่มีอายุการใช้งานที่แน่นอนสำหรับรีเทนเนอร์ทุกชนิด การเปลี่ยนรีเทนเนอร์จึงควรพิจารณาจาก สภาพวัสดุ ความพอดีกับฟัน สภาพช่องปาก และการใช้งานจริงของแต่ละคน มากกว่าการยึดติดกับจำนวนเดือนหรือจำนวนปีเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรีเทนเนอร์

1. ลืมใส่รีเทนเนอร์แค่ 1-2 วัน ฟันจะล้มไหม?

ตอบ : การลืมใส่รีเทนเนอร์ 1–2 วันไม่ได้หมายความว่าฟันจะล้มทันที แต่ฟันอาจเริ่มมีการเปลี่ยนตำแหน่งได้ โดยเฉพาะหากเพิ่งถอดเครื่องมือจัดฟันมาไม่นาน

หากรีเทนเนอร์ยังใส่ได้พอดีและไม่เจ็บผิดปกติ สามารถกลับมาใส่ตามคำแนะนำเดิมได้ แต่หากรู้สึกว่ารีเทนเนอร์แน่นมาก ใส่ไม่ลง หรือใส่แล้วเจ็บ ควรปรึกษาทันตแพทย์และไม่ควรฝืนใส่

2. รีเทนเนอร์แบบใส กับ รีเทนเนอร์แบบลวด แบบไหนดีกว่ากัน?

ตอบ : ไม่มีแบบไหนที่ดีที่สุดมากกว่ากัน เพราะรีเทนเนอร์ทั้งสองแบบก็มีข้อดีและข้อจำกัดที่แตกต่างกันไป อาจจะต้องพิจารณาตามเงื่อนไขต่าง ๆ ของแต่ละบุคคล หรือตามที่ทันตแพทย์แนะนำ

3. รีเทนเนอร์ชำรุด แตก หรือหาย หาซื้อใหม่ตามร้านค้าทั่วไปได้ไหม?

ตอบ : ไม่ควรอย่างยิ่ง ทางที่ดีที่สุดหากรีเทนเนอร์ชำรุดหรือหาย ควรพบทันตแพทย์เพื่อประเมินสภาพฟันและทำรีเทนเนอร์ใหม่ให้เหมาะกับตำแหน่งฟันในปัจจุบัน โดยเฉพาะ ไม่ควรปล่อยไว้นาน เพื่อลดความเสี่ยงฟันเคลื่อน ฟันล้ม

4. ใส่รีเทนเนอร์แล้วเจ็บหรือแน่นผิดปกติ ควรทำอย่างไร?

ตอบ : หากเจ็บหรือแน่นมากผิดปกติ ไม่ควรฝืนใส่ต่อ และไปปรึกษาทันตแพทย์ เพื่อตรวจสอบหาสาเหตุ หรือปรับแต่งรีเทนเนอร์ให้พอดี

5. ทำไมรีเทนเนอร์ใสแต่ละแบบราคาต่างกันมาก?

ตอบ : ราคาของรีเทนเนอร์ใสอาจแตกต่างกันตามชนิดและคุณภาพของวัสดุ กระบวนการผลิต ความแม่นยำในการขึ้นรูป รวมถึงแบรนด์และรูปแบบของรีเทนเนอร์ โดยวัสดุแต่ละชนิดมีคุณสมบัติด้านความใส ความแข็งแรง ความยืดหยุ่น และความทนทานแตกต่างกัน

ดังนั้นการเลือกรีเทนเนอร์ไม่ควรพิจารณาจากราคาเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาวัสดุ ความเหมาะสมกับฟัน และคำแนะนำของทันตแพทย์ร่วมด้วย

สำหรับรีเทนเนอร์ที่ใช้วัสดุและกระบวนการผลิตเฉพาะ เช่น  Vivera คุณสมบัติและราคาจึงอาจแตกต่างจากรีเทนเนอร์ใสทั่วไป

สรุป

การใส่รีเทนเนอร์เป็นส่วนสำคัญของการรักษาผลลัพธ์หลังจัดฟัน เพราะฟันยังสามารถเปลี่ยนตำแหน่งได้ตามธรรมชาติแม้สิ้นสุดการจัดฟันแล้ว

รีเทนเนอร์มีหลายประเภท เช่น รีเทนเนอร์แบบใสและแบบลวด โดยไม่มีชนิดใดที่เหมาะกับทุกคน การเลือกควรพิจารณาจากตำแหน่งฟัน การสบฟัน แผนการรักษา และความเหมาะสมกับการใช้งานของแต่ละบุคคล

สิ่งสำคัญที่สุดคือการใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ดูแลความสะอาดอย่างเหมาะสม และตรวจติดตามเมื่อรีเทนเนอร์เริ่มหลวม แตก เสียรูป หรือใส่ไม่พอดี เพื่อช่วยคงตำแหน่งฟันและลดโอกาสที่ต้องกลับมารักษาเพิ่มเติมในอนาคต

ที่ Belix Dental Clinic มีบริการตรวจติดตามผลหลังการจัดฟัน พร้อมให้คำแนะนำเรื่องการเลือกและดูแลรีเทนเนอร์อย่างเหมาะสม เพื่อช่วยรักษาผลลัพธ์ของรอยยิ้มให้คงความสวยงามและมีสุขภาพช่องปากที่ดีอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้สามารถดูแลและคงผลลัพธ์ของการจัดฟันในระยะยาว

👩‍⚕️Expert Insight by ทพญ.พิชญา วัฒนไกร

การจัดฟันไม่ได้สิ้นสุดลงทันทีในวันที่ถอดเครื่องมือ เพราะหลังการรักษา ฟันยังสามารถเปลี่ยนตำแหน่งได้ตามธรรมชาติ แม้เมื่อเวลาผ่านไป รูปแบบการใส่รีเทนเนอร์อาจลดลงจากช่วงแรกเป็นการใส่เฉพาะตอนกลางคืนในบางราย แต่การคงผลการจัดฟันยังจำเป็นต้องอาศัยการใส่รีเทนเนอร์ตามแผนการรักษาในระยะยาว

ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การหาว่า “ต้องใส่กี่ปี” หรือ “ใส่วันละกี่ชั่วโมง” แต่คือการใส่รีเทนเนอร์ตามแผนที่ทันตแพทย์จัดฟันกำหนด และติดตามผลเป็นระยะ เพื่อช่วยรักษาตำแหน่งฟันให้คงอยู่ในระยะยาว


เริ่มต้นดูแลรอยยิ้มของคุณ
กับทีมทันตแพทย์เฉพาะทาง
เปิดทำการทุกวัน เวลา 10.00–20.00 น.
📍 Belix Dental (หลังสวน-ร่วมฤดี) | ใกล้ BTS เพลินจิต

ข้อมูลทางการแพทย์ในบทความนี้ ได้รับการตรวจสอบโดย

ทพญ. พิชญา วัฒนไกร
ทันตแพทย์ด้านจัดฟัน, Invisalign Platinum Provider และผู้ก่อตั้ง Belix Dental